Een goed keukenmes is een van de fijnste dingen die je in huis kunt hebben. Tomaten glijden uit elkaar, uien worden niet geplet en je hoeft nauwelijks kracht te zetten. Toch wordt bijna elk mes na een paar maanden bot, vaak zonder dat je het direct merkt. Je gaat harder drukken, het mes schiet sneller weg en snijden voelt als een klusje.
Het goede nieuws is dat je met een paar eenvoudige gewoontes veel langer plezier hebt van je messen. Aanzetten, slijpen, zorgvuldig schoonmaken en slim opbergen vragen samen maar een paar minuten per week. In dit artikel lees je hoe je dat aanpakt.
Waarom een scherp mes veiliger is
Het klinkt tegenstrijdig, maar een bot mes is gevaarlijker dan een scherp mes. Omdat het minder makkelijk in het product zakt, gebruik je meer kracht. Juist dan glijdt het lemmet weg over een gladde paprikaschil of een ronde ui, recht richting je vingers. Een scherp mes doet wat jij wilt, met weinig druk en veel controle.
Bovendien zijn snijwonden van een scherp mes meestal netter en genezen ze sneller dan rafelige wonden van een bot exemplaar. Dat is geen reden om onvoorzichtig te zijn, maar wel een goede reden om je messen bij te houden.
Aanzetten: kleine moeite, groot verschil
Aanzetten en slijpen worden vaak door elkaar gehaald. Bij aanzetten haal je geen materiaal weg, maar zet je de microscopisch kleine snijrand weer recht. Die buigt bij gebruik namelijk steeds een beetje om. Met een aanzetstaal van staal of keramiek herstel je dat in een paar halen.
Houd het staal verticaal met de punt op een vochtige theedoek op het aanrecht. Zet het mes onder een hoek van ongeveer vijftien tot twintig graden tegen het staal en trek het lemmet van de hiel naar de punt omlaag. Doe dit afwisselend aan beide kanten, vijf tot tien keer. Wie veel kookt, kan dit gerust een paar keer per week doen.
Slijpen met een wetsteen
Merk je dat aanzetten niet meer helpt, dan is het tijd om te slijpen. Daarbij haal je een klein laagje staal weg en maak je een nieuwe snijkant. Voor de meeste huishoudens is dat een paar keer per jaar genoeg. Een wetsteen geeft het mooiste resultaat, al vraagt het wat oefening. Elektrische of trekslijpers zijn makkelijker, maar halen vaak meer materiaal weg dan nodig.
Zo pak je het slijpen op een wetsteen aan:
- Laat de steen eerst weken in water tot er geen luchtbelletjes meer opstijgen.
- Begin met de grove kant en houd een vaste hoek aan tijdens het slijpen.
- Slijp tot je een klein braampje voelt langs de hele snijkant, en doe dan de andere kant.
- Werk af op de fijne kant om de snijrand glad en scherp te maken.
- Spoel het mes af en droog het direct goed af.
Schoonmaken zonder schade
De vaatwasser lijkt handig, maar is funest voor goede messen. Het agressieve wasmiddel, de hoge temperatuur en het rammelen tegen ander serviesgoed maken de snijkant bot en kunnen houten handvatten laten uitdrogen of barsten. Was je messen daarom met de hand, met warm water en een beetje afwasmiddel.
Laat een mes nooit in een bak sop liggen. Je ziet het niet, grijpt er per ongeluk in en dat kan flink misgaan. Bovendien kan langdurig water vlekjes of roest veroorzaken, zeker bij koolstofstaal. Droog het mes meteen af, van de rug naar de snijkant, zodat je jezelf niet snijdt. Wil je meer tips over keukengerei en dagelijks koken, dan vind je op vraageenkok.nl allerlei vragen en adviezen van andere thuiskoks.
Let ook op je snijplank. Glas, marmer en steen zien er mooi uit, maar maken een snijkant in no-time bot. Hout en kunststof zijn veel vriendelijker voor je messen.
Slim opbergen
Een la vol losse messen is de snelste weg naar botte lemmeten en gesneden vingers. De messen schuren tegen elkaar en tegen ander keukengerei, en je pakt er zo verkeerd een vast. Een messenblok, een magnetische strip aan de muur of een inzet voor in de la met aparte vakjes zijn veel betere opties.
Gebruik je een magnetische strip, plaats het mes dan met de rug eerst tegen de magneet en haal het er ook zo weer af. Zo voorkom je dat de snijkant tegen het metaal tikt. Neem je messen weleens mee, bijvoorbeeld op vakantie of naar een kookavond, dan beschermt een simpele lemmetbeschermer de snijkant en je tas.
Met deze gewoontes blijft je mes jarenlang een prettig stuk gereedschap. Zet het regelmatig aan, slijp het als dat nodig is, was het met de hand en geef het een vaste, veilige plek. Je merkt het verschil bij elke ui die je snijdt.